Museum Van Loon: wonen, werken en herinneren aan de Keizersgracht
Een zeventiende-eeuws grachtenhuis, een tuin en een koetshuis vertellen samen het verhaal van de familie Van Loon en de mensen om haar heen.
Achter de gevel aan Keizersgracht 672 ligt het museumhuis. Het werd in 1672 voltooid naar ontwerp van Adriaen Dortsman. De schilder Ferdinand Bol was de eerste bewoner. Sinds 1973 kunnen bezoekers door de vertrekken lopen. De foto van de gevel bij dit artikel is een oudere opname en toont het huis niet noodzakelijk zoals het er nu uitziet. Wie binnenkomt, ziet een stadspaleis waarin wonen, werken en ontvangen bij elkaar horen. Het museum vertelt daarbij niet alleen over het interieur, maar ook over de mensen die hier leefden.
De familie Van Loon kwam in 1884 in bezit van het pand. De naam verwijst naar de laatste bewoners en oprichters van het museum. In de kamers hangen familieportretten tussen meubels, zilver en porselein uit verschillende eeuwen. Het is geen verzameling die los van het huis is opgebouwd: veel voorwerpen zijn door de familie zelf bijeengebracht. Daardoor kun je in dezelfde ruimte kijken naar een schilderij, een gebruiksvoorwerp en de plek waarvoor het werd bewaard. Het museum laat ook kleding van personeel en keukenattributen zien, waardoor meer dan het leven in de salons zichtbaar wordt.
Een wandeling door de collectie voert langs schilderkunst uit de zeventiende eeuw en voorwerpen uit de twintigste eeuw. Onder de voorbeelden op de collectiepagina staan een schilderij van Jan Miense Molenaer van het huwelijk van Willem van Loon en Margaretha Bas, zilveren kastanjevazen uit 1821 en een Japanse lakkist. Het bewaarde familiearchief, met brieven, foto's en stamboeken, geeft onderzoekers bovendien materiaal om de geschiedenis achter de kamers te blijven uitzoeken.
Die geschiedenis kent ook een koloniale kant. De familie had volgens het museum belangen in handel en bestuur, waaronder de VOC en de WIC. De collectiepagina noemt Dirk Andreas Ralf en Hendrina Heirath, die in de negentiende eeuw in slavernij werden geboren op Surinaamse plantages waarvan de familie Van Loon mede-eigenaar was. Hun huwelijksfoto werd na een tentoonstelling aan de collectie toegevoegd. De film die voortkwam uit Wie zegt dat? Samen geschiedenis een plek geven uit 2023 draait volgens het museum dagelijks.
Achter het huis ligt een tuin in zeventiende-eeuwse stijl. Aan het einde staat het koetshuis, eveneens door Dortsman ontworpen, met een aparte rijtuigingang aan de Kerkstraat. Daar is onder meer de gala-berline van jonkheer Louis van Loon te zien. De tuin maakt duidelijk hoe groot het erf achter de betrekkelijk gesloten straatgevel is. Huis, tuin en koetshuis vormen samen een route; neem tijd voor het verschil tussen de representatieve kamers en de ruimtes waar het huishouden functioneerde.
Museum Van Loon is zeven dagen per week open van 10.00 tot 17.00 uur. Een volwassenenticket kost € 17,50; studenten en CJP-houders betalen € 13,50, kinderen van zes tot achttien jaar € 9,75. Kinderen onder zes en Museumkaarthouders hebben gratis toegang. In het museum kan alleen met pin worden betaald. Vanaf tramhalte Muntplein of metrohalte Vijzelgracht is het volgens het museum ongeveer vijf minuten lopen. Op zaterdag om 11.00 uur is er een Nederlandstalige rondleiding en op zondag om 11.00 uur een Engelstalige, voor € 5 boven op de entree.
De monumentale gebouwen hebben veel trappen, treden en drempels. Het museum zegt daarom dat ze niet goed toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers en mensen die slecht ter been zijn; neem voor begeleiding vooraf contact op met het museum. Voor bezoekers met een visuele beperking is er de speciale rondleiding Open Huis, waarvoor reserveren nodig is.